Xuño

AGRICULTURA > MES A MES

XUÑO

Xuño é un dos meses de maior actividade nas hortas, nos campos e nos xardíns de Galicia. As temperaturas aumentan, os días alcanzan a súa máxima duración e o crecemento da vexetación é especialmente intenso. O 21 de xuño comeza o verán astronómico.

É tempo de realizar novas sementeiras, transplantar hortalizas destinadas ás colleitas de verán e outono, atender os cultivos establecidos, controlar as herbas competidoras e iniciar a recollida de numerosos produtos.

A combinación de temperaturas suaves ou elevadas e humidade favorece tamén o desenvolvemento de pragas e enfermidades, especialmente o mildio nas patacas, nas viñas e nos tomates.

No campo, xuño é un mes importante para a sega, a conservación de forraxes e o aproveitamento dos pasteiros. Na apicultura continúa a actividade das colonias, mentres que nos xardíns destacan as roseiras e as flores de verán.

TRABALLOS XERAIS

No campo

Vixiar o desenvolvemento das froiteiras: comprobar o crecemento dos froitos nas maceiras, pereiras, ameixeiras e cerdeiras, prestando atención á aparición de pragas e enfermidades.
Recoller as primeiras cereixas e ameixas temperás, segundo as variedades e as condicións climáticas.
Revisar os enxertos de primavera: comprobar a súa consolidación, retirar ou afrouxar ataduras cando corresponda e eliminar os rebentos dos portaenxertos.
Guiar os novos brotes das viñas, suxeitándoos aos sistemas de condución para evitar roturas polo vento.
Vixiar a floración e o callado da uva, prestando atención ao mildio, ao oídio e a outras enfermidades favorecidas pola humidade.
Revisar os soutos: comprobar o desenvolvemento vexetativo dos castiñeiros e preparar a observación da súa floración.
Vixiar as plantacións novas, comprobando titores, protectores, acolchados e necesidades de rega.
Sementar millo forraxeiro ou millo doce, nas parcelas onde aínda corresponda ao ciclo de cultivo.
Revisar as pradeiras destinadas á sega, comprobando o estado da herba e as condicións meteorolóxicas.
Realizar a sega e conservación de forraxes, cando o punto de maduración e o tempo permitan unha boa calidade do produto.
Manter as cubertas vexetais, evitando a erosión e favorecendo a biodiversidade.
Favorecer os polinizadores, conservando as floracións espontáneas compatibles cos usos agrícolas.
Vixiar a dispoñibilidade de auga nas plantacións novas, especialmente nos períodos de calor ou ausencia de precipitacións.

Na horta

Sementar xudías de mata baixa e de enrame, escalonando as sementeiras para prolongar a colleita.
Sementar cabaciñas, cabazas e cogombros, directamente nos terreos cálidos e ben preparados.
Continuar as sementeiras de leitugas, acelgas e outras hortalizas de folla, procurando variedades adaptadas ao verán.
Preparar sementeiros de repolos, brócolis e coliflores, destinados ás colleitas de outono e inverno.
Transplantar tomates, pementos e berenxenas, especialmente nas zonas interiores onde as temperaturas nocturnas xa sexan adecuadas.
Transplantar cabaciñas, cabazas e cogombros, evitando danar as raíces e procurando realizar o traballo á tardiña.
Colocar titores aos tomates e ás xudías de enrame, antes de que as plantas alcancen gran tamaño.
Realizar o guiado dos tomates, retirando os brotes axilares cando corresponda ao sistema de cultivo e á variedade.
Recoller leitugas, acelgas, chícharos, fabas e outras hortalizas de primavera, segundo a súa maduración.
Iniciar a recollida de cabaciñas e cogombros temperáns, nas zonas onde os cultivos xa estean desenvolvidos.
Vixiar a aparición de pulgóns, mosca branca, lesmas e caracois, empregando medidas preventivas e de control integrado.
Comprobar a aparición de mildio e outras enfermidades fúnxicas, especialmente despois de períodos chuviosos.
Ventilar os invernadoiros, evitando temperaturas excesivas e condensacións.
Acolchar os bancais, conservando a humidade e reducindo o crecemento das herbas competidoras.
Revisar os sistemas de rega, procurando manter unha humidade uniforme sen encharcar.

No xardín

Atender a floración das roseiras, retirando as flores murchas das variedades reflorecentes para favorecer novas floracións.
Vixiar os botóns florais das roseiras, comprobando a presenza de pulgóns e outros insectos.
Guiar e suxeitar as roseiras rubideiras, evitando que o vento dane os talos novos.
Plantar roseiras cultivadas en recipiente, sempre que se dispoña de rega suficiente para garantir o seu establecemento.
Plantar flores anuais de verán, como tagetes, zinnias, cosmos, petunias e outras especies adaptadas.
Sementar caléndulas, cosmos e outras flores anuais, en lugares soleados e con solo ben preparado.
Transplantar dalias e outras ornamentais de verán, procurando evitar o estrés provocado pola calor.
Vixiar as hortensias, que comezan a destacar pola súa floración en moitas zonas de Galicia.
Revisar os bulbos de primavera, deixando que as follas se sequen naturalmente antes de retiralas.
Acolchar roseiras, arbustos e plantas vivaces, evitando cubrir directamente o colo das plantas.
Preparar sistemas de rega eficientes, especialmente para canteiros e plantas cultivadas en recipiente.
Favorecer as plantas melíferas, garantindo recursos florais para abellas e outros polinizadores.
Vixiar a aparición de pulgóns, oídio e manchas foliares, mantendo unha boa ventilación entre plantas.
Regar preferentemente nas primeiras horas da mañá, evitando perdas excesivas por evaporación.

En xeral

Colmeas: comprobar a fortaleza das colonias e o espazo dispoñible para a cría e o almacenamento de mel.
Revisar as alzas, ampliando o espazo cando a entrada de néctar e o desenvolvemento das colonias o requiran.
Vixiar a enxamía, especialmente nas colonias máis poboadas e durante os períodos de abundancia floral.
Controlar a presenza da avespa velutina, seguindo as indicacións oficiais para a súa vixilancia e control.
Garantir a dispoñibilidade de auga para as abellas, colocando puntos seguros de acceso cando sexa necesario.
Gando: organizar o aproveitamento dos pasteiros, evitando o sobrepastoreo.
Revisar fontes e bebedeiros, garantindo a dispoñibilidade de auga limpa.
Planificar e realizar as segas de forraxe, procurando aproveitar períodos de tempo estable.
Conservar herba seca e ensilaxes, controlando a humidade e as condicións de almacenamento.
Elaboración de queixos: aproveitar o leite dispoñible, respectando as condicións hixiénico-sanitarias e de maduración.
Elaboración de manteiga: utilizar nata en boas condicións, garantindo a correcta elaboración e conservación.
Preparar os almacéns de forraxes, mantendo unha boa ventilación e protección contra a humidade.
Revisar os sistemas de rega, comprobando depósitos, filtros, bombas e tubaxes.
Vixiar o consumo de auga, evitando perdas e favorecendo unha utilización eficiente.
Preparar materiais para a conservación de alimentos, especialmente recipientes, utensilios e equipos de deshidratación.

No campo

Realizar podas de saneamento, retirando pólas secas, rotas ou enfermas cando sexa necesario.
Controlar os rebentos dos portaenxertos, evitando que compitan coas variedades enxertadas.
Realizar traballos de poda en verde nas viñas, eliminando brotes innecesarios e mellorando a ventilación, segundo o sistema de condución.
Vixiar a aparición de mildio e oídio nas viñas, especialmente cando coincidan humidade elevada e temperaturas favorables.
Revisar os soutos, comprobando síntomas de enfermidades nos castiñeiros e a presenza de ramas danadas.
Controlar as herbas competidoras das plantacións novas, mantendo unha cobertura vexetal compatible coa conservación do solo.
Preparar os terreos destinados ás segundas sementeiras, evitando o laboreo excesivo.
Aplicar compost maduro, cando o estado do solo e as necesidades dos cultivos o aconsellen.
Revisar as drenaxes agrícolas, especialmente despois de chuvias intensas.
Limpar gabias e cunetas, retirando materiais que dificulten a circulación da auga.
Reparar camiños agrícolas e forestais, corrixindo danos producidos pola erosión.
Continuar coa sega e conservación de forraxes, cando as condicións meteorolóxicas sexan favorables.
Comprobar a calidade das forraxes almacenadas, evitando humidades excesivas e fermentacións inadecuadas.
Preparar as parcelas destinadas a cultivos de outono, organizando rotacións e achegas de materia orgánica.

Na horta

Sementar cenorias, ravos, remolachas e chirivías, directamente nos bancais preparados.
Sementar nabos, especialmente nas zonas máis frescas e con variedades adecuadas á época.
Revisar as patacas, realizando a recalza cando aínda sexa necesaria e non se danen as plantas.
Vixiar o mildio da pataca, especialmente en períodos de humidade elevada.
Controlar a presenza do escaravello da pataca, actuando desde os primeiros síntomas.
Iniciar a recollida das patacas temperás, cando os tubérculos alcancen o desenvolvemento adecuado.
Recoller cebolas e allos temperáns, cando presenten os sinais de maduración correspondentes.
Controlar as herbas competidoras, preferentemente antes de que produzan sementes.
Acolchar os bancais, reducindo a evaporación e mantendo a estrutura do solo.
Preparar os terreos destinados aos cultivos de outono, incorporando compost maduro cando sexa necesario.
Revisar os sistemas de rega, evitando perdas de auga e acumulacións excesivas.
Retirar restos vexetais enfermos, evitando a súa dispersión polo terreo.
Preparar sementeiros de coles de outono e inverno, especialmente repolos, brócolis e coliflores.
Revisar as rotacións, evitando repetir familias botánicas nos mesmos bancais.
Seleccionar e conservar sementes das plantas adecuadas, respectando a madurez e evitando utilizar material procedente de plantas enfermas.

No xardín

Retirar flores murchas das roseiras reflorecentes, favorecendo novas floracións.
Eliminar talos enfermos ou danados das roseiras, mellorando a ventilación.
Controlar os rebentos dos portaenxertos, cando aparezan por debaixo do punto de enxerto.
Podar os arbustos de floración primaveral, unha vez rematada a floración e segundo as necesidades de cada especie.
Evitar podas intensas das hortensias en plena floración, conservando a súa estrutura.
Retirar as flores murchas das ornamentais de verán, cando resulte beneficioso para prolongar a floración.
Controlar as herbas competidoras dos canteiros, evitando que produzan sementes.
Acolchar roseiras, arbustos e plantas vivaces, utilizando materiais orgánicos adecuados.
Revisar as dalias, comprobando a brotación e a posible presenza de lesmas e caracois.
Retirar follas e talos enfermos, evitando que permanezan como focos de infección.
Limpar camiños, escaleiras e terrazas, retirando materiais esvaradíos.
Desatascar sumidoiros e drenaxes, evitando acumulacións de auga.
Revisar os sistemas de rega, comprobando emisores, tubaxes e programadores.
Limpar e desinfectar ferramentas de poda, cando corresponda.

E nxeral

Colmeas: comprobar o estado sanitario das colonias e a evolución da entrada de néctar.
Vixiar a enxamía, especialmente nas colonias que manteñan unha elevada actividade.
Revisar alzas e cadros, garantindo espazo suficiente e unhas condicións adecuadas de ventilación.
Controlar a avespa velutina, seguindo as indicacións oficiais e evitando actuacións que poñan en risco outras especies.
Limpar canles e baixantes, retirando follas e materiais acumulados.
Desatascar sumidoiros, especialmente en patios, cortes, alpendres e zonas de traballo.
Limpar cunetas e pasos de auga, evitando inundacións e danos nos camiños rurais.
Revisar tellados e cubertas, reparando filtracións e elementos deteriorados.
Reparar peches e portais, comprobando postes, bisagras e arames.
Realizar o mantemento da maquinaria de sega, revisando elementos de corte, proteccións e sistemas mecánicos.
Preparar e limpar almacéns de forraxes, garantindo ventilación e protección contra a humidade.
Revisar os depósitos de auga e sistemas de rega, limpando filtros e comprobando posibles fugas.
Preparar o compost, equilibrando materiais secos e húmidos e mantendo unha aireación adecuada.
Revisar os alimentos almacenados, especialmente patacas, conservas e produtos deshidratados.
Preparar recipientes e utensilios para as conservas, garantindo a súa limpeza e o emprego de procedementos seguros.
Comprobar o estado dos pasteiros, reparando peches e evitando zonas perigosas para o gando.
Organizar as reservas de alimentos e forraxes, procurando reducir perdas e deterioracións.

SIEMBRA DE HORTALIZAS

Días recomendados para plantar segundo as fases da lúa

🌿 FOLLA: Días tradicionalmente recomendados: 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 e 18.

🥕 RAÍZ: Días tradicionalmente recomendados: 1, 2, 3, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 e 30.

🍅 FROITO: Días tradicionalmente recomendados: 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 e 18.

🌱 SEMENTAR DIRECTAMENTE AO AIRE LIBRE

Acelgas, albaca, cabaciñas, cabazas, cenorias, chicorias, coandro, cogombros, escarolas, fiollo, leitugas, nabos, perexil, porros, ravos, remolachas e xudías.

Nas zonas máis cálidas tamén poden realizarse sementeiras de millo doce, sempre que a duración do ciclo permita unha colleita antes do descenso das temperaturas.

Nas zonas interiores e de montaña, as sementeiras de cabaciñas, cabazas e cogombros deben realizarse cando o solo estea suficientemente temperado.

As leitugas e outras hortalizas de folla deben sementarse preferentemente en lugares frescos ou parcialmente sombreados, utilizando variedades adaptadas ao verán.

🌱 SEMENTAR EN SEMENTEIROS DE CAMA QUENTE

En xuño, nas hortas familiares galegas, normalmente non é necesario empregar sementeiros de cama quente.

As temperaturas adoitan permitir a xerminación da maioría das especies cultivadas nesta época.

A cama quente pode empregarse de maneira excepcional para iniciar cultivos especialmente esixentes en temperatura en zonas frías, pero non resulta recomendable adiantar novas sementeiras de tomates, pementos ou berenxenas destinadas ao cultivo exterior, porque poden chegar tarde á colleita.

Se se dispón de instalacións climatizadas e dun ciclo de cultivo suficientemente longo, poden prepararse plantas de albaca ou determinadas especies ornamentais, aínda que normalmente abonda cun sementeiro convencional.

Acelgas, apio, brócolis, coles de Bruxelas, coliflores, escarolas, leitugas, lombardas, porros e repolos destinados ás colleitas de outono e inverno.

Tamén poden prepararse sementeiros de endivias e outras hortalizas de folla, seleccionando variedades adaptadas á época.

A protección pode consistir nun túnel ou nun viveiro que evite os danos das chuvias intensas e permita controlar a humidade.

Nas zonas máis cálidas convén evitar o exceso de temperatura nos sementeiros, empregando ventilación e sombreado lixeiro cando resulte necesario.

🌱 PLANTAR OU TRANSPLANTAR

Hortalizas: acelgas, apio, brócolis, coliflores, escarolas, leitugas, porros, repolos e outras coles destinadas ao outono e inverno.

Cultivos de verán: tomates, pementos, berenxenas, cabaciñas, cabazas, cogombros e albaca, especialmente nas zonas interiores onde os transplantes se atrasaron polo frío.

Tubérculos: xa non é a época habitual de plantación das patacas temperás. Nas zonas e sistemas onde se realizan ciclos tardíos, cómpre seleccionar variedades adecuadas e garantir a dispoñibilidade de auga.

Árbores froiteiras: exemplares cultivados en recipiente, só cando resulte necesario e poida garantirse a rega de establecemento. Non é época adecuada para plantar árbores caducifolias a raíz núa.

Arbustos froiteiros: plantas cultivadas en recipiente, evitando os períodos de calor intensa.

Plantas ornamentais: roseiras en recipiente, dalias, petunias, tagetes, zinnias, cosmos e outras flores de verán.

Plantas aromáticas: albaca, ceboliño, ourego, perexil, romeu, salvia e tomiño, segundo as necesidades de cada especie.

Os transplantes deben realizarse preferentemente á tardiña ou en días anubrados, regando inmediatamente e protexendo as plantas durante os primeiros días se existe calor intensa.

SEMENTEIRAS E PLANTACIÓNS DE XUÑO

Calendario orientativo das principais hortalizas, plantas aromáticas e ornamentais que poden sementarse ou plantarse durante xuño en Galicia. As especies aparecen ordenadas alfabeticamente polo seu nome en galego. As recomendacións diferencian as zonas cálidas, como a costa e os vales abrigados, das zonas frías do interior e da montaña.

Árbore, hortaliza ou flor	Zona cálida	Zona fría	Xerminación	Marco de plantación	Colleita ou floración	Recomendacións
Acelga	Sementeira directa ou transplante.	Directa ou sementeiro protexido.	7–14 días.	30 × 40 cm	Xullo en diante.	Manter humidade regular e evitar o estrés por calor.
Albaca	Sementeira directa ou transplante.	Transplante en lugar abrigado, sen noites frías.	5–14 días.	25 × 30 cm	Xullo–setembro.	Precisa calor e boa luz. Evitar encharcamentos.
Alcachofa	Plantación de planta en recipiente, con rega.	Preferible adiar a plantación ata unha época máis suave.	Non procede: transplante.	80 × 100 cm	Segundo variedade e ciclo.	Evitar transplantes en períodos de calor intensa.
Apio	Sementeiro ou transplante de plantas desenvolvidas.	Sementeiro protexido ou transplante.	14–21 días desde semente.	30 × 40 cm	Setembro–novembro.	Precisa humidade regular e solo fértil.
Berenxena	Transplante de planta xa desenvolvida.	Transplante en lugar cálido e abrigado.	Non procede: transplante.	50 × 70 cm	Agosto–outubro.	Esixente en calor. Evitar transplantes con noites frías.
Brócoli	Sementeiro de variedades de outono.	Sementeiro protexido ou exterior abrigado.	5–10 días.	45 × 60 cm	Outono–inverno.	Escoller variedades adecuadas ao ciclo e evitar o estrés hídrico.
Cabaciña	Sementeira directa ou transplante.	Directa en solo temperado ou transplante.	5–10 días.	90 × 100 cm	Xullo–setembro.	Precisa boa fertilidade e rega regular.
Cabaza	Sementeira directa de variedades de ciclo adecuado.	Directa en lugares cálidos; evitar variedades moi tardías.	5–10 días.	120 × 180 cm	Setembro–outubro.	Precisa espazo. As sementeiras tardías poden non completar o ciclo.
Caléndula	Sementeira directa.	Directa en solo preparado.	7–14 días.	20 × 30 cm	Verán–outono.	Retirar flores murchas para prolongar a floración.
Cenoria	Sementeira directa.	Directa en solo solto e fresco.	10–21 días.	6 × 30 cm	Agosto–outubro.	Non transplantar. Manter humidade uniforme durante a xerminación.
Chicoria	Sementeira directa.	Directa en solo preparado.	7–14 días.	20 × 30 cm	Outono, segundo variedade.	Escoller variedades adaptadas á época e ao tipo de aproveitamento.
Chirivía	Sementeira directa, preferentemente a comezos de mes.	Directa en solo solto e profundo.	14–28 días.	12 × 30 cm	Outono–inverno.	Empregar semente recente. Non transplantar.
Coandro	Sementeira directa en lugar fresco.	Directa en solo fresco e parcialmente sombreado.	7–21 días.	15 × 25 cm	Verán, para folla; máis tarde para semente.	Co calor pode subir rapidamente a flor.
Cogombro	Sementeira directa ou transplante.	Directa en solo cálido e lugar abrigado.	5–10 días.	50 × 100 cm	Xullo–setembro.	Precisa rega regular. Evitar mollar as follas innecesariamente.
Col de Bruxelas	Sementeiro de variedades de outono–inverno.	Sementeiro protexido ou exterior abrigado.	5–10 días.	60 × 70 cm	Outono–inverno.	Cultivo de ciclo longo. Preparar plantas sas para o transplante.
Coliflor	Sementeiro de variedades de outono.	Sementeiro exterior ou protexido.	5–10 días.	50 × 60 cm	Outono–inverno, segundo variedade.	Evitar cambios bruscos de temperatura e falta de auga.
Cosmos	Sementeira directa ou transplante.	Directa ou transplante en lugar soleado.	7–14 días.	30–45 cm.	Verán–outono.	Non excederse coa fertilización nitroxenada.
Dalia	Plantación de tubérculos ou transplante.	Transplante en solo temperado.	Brotación: 10–25 días.	50–80 cm.	Verán–outono.	Colocar soportes nas variedades altas e controlar as lesmas.
Endivia	Sementeira directa para produción posterior.	Directa en solo preparado.	7–14 días.	20 × 35 cm	Outono–inverno, segundo sistema.	As variedades de forzado requiren cultivo e posterior forzado das raíces.
Escarola	Sementeiro ou sementeira directa de variedades de verán e outono.	Sementeiro exterior ou protexido.	6–12 días.	30 × 40 cm	Outono.	Evitar o estrés hídrico e escoller variedades de ciclo adecuado.
Fiollo	Sementeira directa de variedades adecuadas.	Directa en solo temperado.	7–14 días.	20 × 40 cm	Outono, para variedades de bulbo.	Escoller variedades resistentes á subida prematura a flor.
Leituga	Sementeira directa, sementeiro ou transplante.	Sementeiro ou directa en lugar fresco.	5–12 días.	30 × 30 cm	Xullo–agosto.	Usar variedades de verán e proporcionar sombra lixeira se hai calor intensa.
Lombarda	Sementeiro de variedades de outono–inverno.	Sementeiro exterior ou protexido.	5–10 días.	50 × 60 cm	Outono–inverno.	Precisa solo fértil e rega regular durante o crecemento.
Millo doce	Sementeira directa de variedades de ciclo curto.	Directa en solo temperado, preferentemente a comezos de mes.	7–14 días.	25 × 70 cm	Agosto–setembro.	Sementar en bloques para favorecer a polinización.
Nabo	Sementeira directa de variedades adecuadas.	Directa en solo fresco.	5–12 días.	12 × 30 cm	Agosto–setembro, segundo variedade.	Evitar estrés hídrico. Para grelos de inverno adoita ser preferible sementar máis tarde.
Ourego	Plantación de planta de viveiro ou división.	Plantación en solo drenado.	Non procede se se transplanta.	30 × 40 cm	Verán.	Prefire lugares soleados e boa drenaxe.
Pemento	Transplante de planta desenvolvida.	Transplante cando as noites sexan suficientemente cálidas.	Non procede: transplante.	40 × 60 cm	Agosto–outubro.	Evitar estrés por frío e manter rega regular.
Perexil	Sementeira directa.	Directa ou sementeiro exterior.	15–30 días.	15 × 25 cm	Verán en diante.	Xerminación lenta. Manter humidade constante.
Petunia	Transplante de planta de viveiro.	Transplante en lugar soleado.	Non procede: transplante.	25–30 cm.	Verán–outono.	Rega regular e retirada de flores murchas.
Porro	Sementeiro ou transplante.	Sementeiro exterior ou transplante de planta desenvolvida.	10–20 días desde semente.	15 × 30 cm	Outono–inverno.	Precisa humidade regular e solo fértil.
Ravo	Sementeira directa en lugar fresco.	Directa en solo fresco.	4–10 días.	5 × 15 cm	Xullo.	Co calor pode perder calidade e subir rapidamente a flor.
Remolacha	Sementeira directa.	Directa en solo temperado.	7–14 días.	10 × 30 cm	Agosto–outubro.	Manter humidade regular e evitar esterco fresco.
Repolo	Sementeiro de variedades de outono–inverno.	Sementeiro exterior ou protexido.	5–10 días.	50 × 60 cm	Outono–inverno.	Escoller variedades adaptadas e respectar as rotacións.
Roseira	Plantación de exemplar en recipiente con rega.	Plantar en recipiente evitando períodos de calor intensa.	Non procede: transplante.	40–80 cm, segundo variedade.	Primavera–outono.	Vixiar pulgóns, oídio e manchas negras.
Salvia	Planta de viveiro ou sementeiro.	Planta en recipiente en lugar drenado.	10–21 días desde semente.	40 × 50 cm	Verán.	Precisa sol e boa drenaxe.
Tagete	Sementeira directa ou transplante.	Directa ou transplante en lugar soleado.	5–10 días.	20–30 cm.	Verán–outono.	Retirar flores murchas para prolongar a floración.
Tomiño	Plantación de planta de viveiro.	Plantar en solo ben drenado.	Non procede: transplante.	30 × 40 cm	Primavera–verán.	Non tolera solos enchoupados.
Tomate	Transplante de planta desenvolvida.	Transplante en lugar soleado cando as noites sexan cálidas.	Non procede: transplante.	50 × 90 cm	Xullo–setembro.	Instalar titores e vixiar o mildio.
Xudía	Sementeira directa.	Directa en solo suficientemente temperado.	6–12 días.	15 × 50 cm en mata baixa; maior separación para enrame.	Xullo–setembro.	Escalonar sementeiras. Colocar soportes nas variedades de enrame.
Zinnia	Sementeira directa ou transplante.	Directa ou transplante en lugar soleado.	5–10 días.	25–40 cm.	Verán–outono.	Precisa sol, boa ventilación e rega moderada.

RECOMENDACIÓNS IMPORTANTES:

Zonas cálidas: áreas costeiras, vales abrigados e lugares con temperaturas suaves.

Zonas frías: interior de Galicia, zonas altas e lugares onde o verán comeza máis tarde.

Xerminación: os días indicados son aproximados e corresponden a temperaturas e humidades favorables. A brotación dos tubérculos non é xerminación botánica.

Marco de plantación: separación entre plantas e filas, salvo cando se indique unha única distancia. Os valores poden variar segundo a variedade.

Colleita: os períodos son orientativos e dependen das condicións climáticas e do ciclo de cada variedade.

Tradición lunar: a Lúa crecente relaciónase cos cultivos de folla, flor e froito, mentres que a minguante se reserva tradicionalmente para raíces e bulbos. A eficacia destas recomendacións non está suficientemente demostrada.

Prioridade: o estado do solo, a temperatura, a dispoñibilidade de auga e as necesidades dos cultivos deben prevalecer sempre sobre o calendario lunar.