Xaneiro
AGRICULTURA > MES A MES
XANEIRO
Neste mes, a pesar do frío, da chuvia e das fortes xeadas, temos que ir plantando numerosas hortalizas, ben en sementeiros de cama quente, ben ao aire libre, con protección ou sen ela.
TRABALLOS XERAIS
No campo
Na horta
No xardín
En Xeral
- Plantar e transplantar froiteiras de folla caduca, especialmente maceiras e pereiras, durante o repouso vexetativo.
- Revisar os enxertos e as plantacións novas, repoñendo titores e proteccións.
- Preparar os terreos destinados ás plantacións de primavera, sempre que a terra estea en tempero.
- Revisar as viñas, reparar postes e repoñer arames das estruturas de condución.
- Sementar fabas e chícharos, cando as condicións climáticas o permitan.
- Sementar leitugas, repolos e outras hortalizas de folla en sementeiros protexidos.
- Transplantar hortalizas resistentes ao frío, protexéndoas das xeadas.
- Recoller grelos, nabizas, porros e repolos.
- Ventilar os invernadoiros e sementeiros nas horas máis cálidas para evitar o exceso de humidade.
- Plantar e transplantar roseiras a raíz núa, aproveitando o repouso vexetativo e evitando as xeadas.
- Plantar arbustos ornamentais de folla caduca e repoñer exemplares perdidos.
- Preparar sementeiros protexidos de plantas ornamentais.
- Revisar as roseiras, retirar flores secas e pólas rotas e comprobar as suxeicións das variedades rubideiras.
- Protexer as plantas sensibles ao frío con acolchados e cubertas.
- Colmeas: comprobar desde o exterior a estabilidade, ventilación e protección fronte á humidade e ao vento, sen abrilas innecesariamente.
- Gando: revisar cortes, camas, alimentación e abastecemento de auga.
- Queixos e manteiga: realizar as elaboracións habituais mantendo unha hixiene rigorosa e temperaturas adecuadas.
- Limpeza: retirar follas e restos vexetais das canles dos tellados, patios e zonas de paso.
- Mantemento: revisar peches, portais, cubertas e instalacións expostas ao vento e á chuvia.
No campo
- Podar maceiras e pereiras durante o repouso vexetativo, evitando as xeadas.
- Iniciar a poda das viñas nas zonas adecuadas, tendo en conta o risco de xeadas tardías.
- Cortar e almacenar leña, tradicionalmente nesta fase lunar.
- Sementar castañas en viveiro, mantendo a humidade necesaria e protexéndoas dos roedores.
- Estender esterco curtido ou compost nos terreos destinados aos cultivos de primavera, sen traballar solos enchoupados.
- Retirar pólas secas ou enfermas e sanear as árbores cando sexa necesario.
- Plantar allos e cebolas en terreos ben drenados.
- Preparar os bancais para os cultivos de raíz da primavera.
- Retirar as herbas competidoras, procurando manter o solo cuberto.
- Incorporar compost maduro onde sexa necesario.
- Limpar e revisar as drenaxes da horta, evitando o encharcamento dos cultivos.
- Podar roseiras adultas de floración repetida, cando corresponda segundo a variedade e o risco de xeadas. Nas zonas frías pode ser preferible agardar ao final do inverno.
- Podar arbustos ornamentais caducifolios que florecen sobre a madeira nova; reservar os de floración primaveral sobre madeira vella para despois da floración.
- Retirar pólas secas, enfermas ou danadas das roseiras e demais ornamentais.
- Limpar canteiros e eliminar herbas competidoras, mantendo os acolchados.
- Revisar e limpar os sistemas de drenaxe e os camiños do xardín.
- Colmeas: comprobar desde o exterior que as entradas estean libres de obstáculos e que non existan danos por humidade, vento ou animais.
- Limpar e desatascar canles, baixantes, sumidoiros e drenaxes, evitando acumulacións de auga.
- Limpar cunetas, gabias e pasos de auga, retirando obstáculos que poidan provocar inundacións ou erosión.
- Revisar e reparar ferramentas e maquinaria, afiar apeiros e realizar o seu mantemento preventivo.
- Comprobar cubertas, canalizacións, peches e instalacións agrícolas, reparando os danos do inverno.
- Revisar os alimentos almacenados, especialmente patacas, castañas, froitas e conservas.
- Organizar a leñeira, colocando a madeira nun lugar seco, cuberto e ventilado.
Na horta
No xardín
En xeral
SIEMBRA DE HORTALIZAS
Días recomendados para plantar segundo as fases da Lúa
🌿 FOLLA: Días recomendados: 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 e 21.
🥕 RAÍZ: Días recomendados: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30 e 31.
🍅 FROITO: Días recomendados: 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 e 21.
SEMENTAR DIRECTAMENTE AO AIRE LIBRE:
Allos, fabas, chícharos, espinacas, ravos, nabos e rúcula.
Nas zonas máis temperadas e con boa drenaxe: acelgas, cenorias, perexil e cóengos.
SEMENTAR EN SEMENTEIROS DE CAMA QUENTE:
Berenxenas, pementos, tomates e apio.
Os tomates, pementos e berenxenas precisan calor suficiente para xerminar e boa iluminación para desenvolverse. En Galicia, normalmente é preferible iniciar estas sementeiras entre febreiro e marzo, segundo a zona e as instalacións dispoñibles
.
SEMENTAR EN SEMENTEIROS PROTEXIDOS AO AIRE LIBRE:
Cebolas, porros, leitugas, escarolas, repolos, brócolis, coliflores de primavera e acelgas.
Nas zonas de clima máis suave: alcachofas e chicorias.
PLANTAR OU TRANSPLANTAR: amorodeiras e ceboliñas, sempre que as condicións da terra e as temperaturas o permitan.
SEMENTEIRAS E PLANTACIÓNS DE XANEIRO
Calendario orientativo das principais hortalizas, árbores froiteiras e plantas ornamentais que poden sementarse ou plantarse durante o mes de xaneiro en Galicia. As recomendacións diferencian entre zonas de clima suave e zonas frías con xeadas frecuentes.
| Árbore, hortaliza ou flor | Zona cálida | Zona fría | Xerminación | Marco de plantación | Colleita ou floración | Recomendacións |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Allo | Plantación directa dos dentes. | Plantación directa se o solo non está xeado nin enchoupado. | 10-25 días ata a aparición dos brotes. | 15 × 30 cm | Xuño-xullo. | Empregar dentes sans. Evitar os solos con exceso de humidade. |
| Faba | Sementeira directa. | Sementeira directa en terreos drenados; nas zonas moi frías, agardar ou protexer. | 8-15 días. | 20 × 60 cm | Abril-xuño. | Resiste bastante ben o frío, pero non o encharcamento prolongado. |
| Chícharo | Sementeira directa. | Sementeira directa en terreos abrigados ou baixo túnel. | 7-14 días. | 5-10 × 50-70 cm | Abril-xuño. | Colocar soportes nas variedades de enrame. Protexer dos paxaros. |
| Espinaca | Sementeira directa ou baixo túnel. | Sementeiro protexido ou sementeira baixo cuberta. | 7-14 días. | 15 × 30 cm | Marzo-abril. | Prefire temperaturas frescas e solo fértil sen exceso de auga. |
| Acelga | Sementeira baixo protección; directa só en lugares moi suaves. | Sementeiro protexido; mellor atrasar se vai moito frío. | 7-14 días. | 30 × 40 cm | Abril en diante. | Protexer as plantas novas das xeadas fortes. |
| Ravo | Sementeira directa, preferentemente protexida. | Sementeira baixo túnel ou invernadoiro frío. | 4-10 días. | 5 × 15 cm | Febreiro-marzo. | Escalonar as sementeiras. A colleita atrasa co frío. |
| Nabo | Sementeira directa en lugares suaves. | Sementeira protexida ou agardar ao final do inverno. | 5-10 días. | 10-15 × 30 cm | Marzo-abril. | Evitar solos moi compactos. O frío intenso atrasa o desenvolvemento. |
| Cenoria | Sementeira directa en solos temperados e ben drenados. | Agardar a febreiro-marzo ou utilizar cuberta protectora. | 10-21 días. | 5-8 × 25-30 cm | Abril-maio. | Non transplantar. Precisa terra solta e sen terróns. |
| Leituga | Sementeiro protexido. | Sementeiro baixo cuberta, preferentemente con algo de calor. | 5-12 días. | 25-30 × 30 cm | Marzo-abril. | Empregar variedades de inverno e protexer as plantas novas. |
| Cebola | Sementeiro protexido ou plantación de ceboliñas adecuadas á época. | Sementeiro protexido; plantar ceboliñas cando o solo o permita. | 7-14 días desde semente. | 10-15 × 30 cm | Xuño-agosto, segundo variedade. | Escoller variedades adaptadas á duración do día e á época de plantación. |
| Porro | Sementeiro protexido. | Sementeiro protexido con temperatura moderada. | 10-20 días. | 15 × 30 cm | Verán-outono, segundo variedade. | Transplantar cando teña grosor suficiente. Evitar o exceso de humidade. |
| Repolo | Sementeiro protexido de variedades apropiadas. | Sementeiro protexido, evitando xeadas sobre as plántulas. | 5-10 días. | 40-60 × 50-60 cm | Primavera, segundo variedade. | Respectar as rotacións das brassicáceas. |
| Coliflor | Sementeiro protexido de variedades de primavera. | Sementeiro protexido, preferentemente con temperatura controlada. | 5-10 días. | 50 × 60 cm | Primavera, segundo variedade. | Evitar cambios bruscos de temperatura e faltas de auga. |
| Brócoli | Sementeiro protexido de variedades adecuadas. | Sementeiro protexido. | 5-10 días. | 45 × 60 cm | Primavera, segundo variedade. | Manter unha fertilidade equilibrada e respectar as rotacións. |
| Escarola | Sementeiro protexido, con variedades axeitadas. | Mellor baixo protección e con temperatura moderada. | 6-12 días. | 30 × 40 cm | Marzo-abril, segundo variedade. | As temperaturas moi baixas poden favorecer a subida prematura a flor. |
| Cóengo | Sementeira directa en lugar protexido. | Sementeira baixo túnel ou invernadoiro frío. | 10-20 días. | 10 × 15 cm | Marzo-abril. | Planta resistente ao frío. Evitar o exceso de auga. |
| Perexil | Sementeira directa protexida ou en recipiente. | Sementeiro protexido; agardar para sementar fóra. | 15-30 días. | 15 × 25 cm | Primavera e meses seguintes. | Xerminación lenta. Manter unha humidade uniforme. |
| Tomate | Sementeiro con calor e boa iluminación. | Sementeiro climatizado; preferible comezar en febreiro-marzo. | 5-10 días. | 40-60 × 80-100 cm | Xuño-setembro, se a planta se desenvolve correctamente. | Non transplantar ao exterior ata que pase o risco de xeadas. En xaneiro só compensa adiantar a sementeira con instalacións adecuadas. |
| Pemento | Sementeiro climatizado. | Sementeiro climatizado; habitualmente convén agardar a febreiro-marzo. | 8-20 días. | 40 × 60 cm | Xullo-outubro. | Necesita calor para xerminar. Non expoñer as plantas novas ao frío. |
| Berenxena | Sementeiro climatizado. | Sementeiro climatizado; preferible atrasar a sementeira. | 7-14 días. | 50 × 70 cm | Xullo-setembro. | Moi sensible ao frío. Só recomendable adiantar en instalacións ben acondicionadas. |
| Maceira | Plantación a raíz núa. | Plantación a raíz núa se non hai xeadas intensas nin solo enchoupado. | Non procede: transplante. | 2-5 m entre árbores, segundo portaenxerto. | Agosto-novembro, segundo variedade. | Escoller variedades adaptadas ao clima local. Respectar o punto de enxerto. |
| Pereira | Plantación a raíz núa. | Plantación a raíz núa nos días sen xeadas. | Non procede: transplante. | 2-5 m, segundo portaenxerto. | Agosto-outubro, segundo variedade. | Comprobar a compatibilidade da polinización entre variedades. |
| Ameixeira | Plantación a raíz núa. | Plantación en repouso vexetativo, evitando solo xeado. | Non procede: transplante. | 3-5 m, segundo portaenxerto. | Xuño-setembro, segundo variedade. | Boa drenaxe. Comprobar as necesidades de polinización. |
| Cerdeira | Plantación a raíz núa. | Plantación en repouso vexetativo, evitando terreos enchoupados. | Non procede: transplante. | 3-6 m, segundo portaenxerto. | Maio-xullo. | Precisa boa drenaxe. Algunhas variedades necesitan polinizadoras compatibles. |
| Pexegueiro | Plantación a raíz núa en zonas abrigadas. | Plantar ao final do inverno se existe risco elevado de xeadas. | Non procede: transplante. | 3-4 m. | Xuño-setembro. | Escoller lugares soleados e protexidos. Sensible ás xeadas durante a floración. |
| Castiñeiro | Plantación de planta de viveiro ou enxertada. | Plantación cando o solo non estea xeado nin saturado de auga. | Non procede para a planta de viveiro. | 8-12 m en plantacións para froito, segundo sistema. | Outubro-novembro, cando entre en produción. | Escoller material vexetal san, adaptado á zona e con polinización adecuada. |
| Framboeseira | Plantación de plantas a raíz núa. | Plantación en días sen xeadas e con solo drenado. | Non procede: transplante. | 40-60 × 180-250 cm | Verán ou outono, segundo variedade. | Colocar soportes e acolchado. Evitar solos con exceso de humidade. |
| Groseleira | Plantación a raíz núa. | Plantación durante o repouso vexetativo. | Non procede: transplante. | 1-1,5 × 1,5-2 m | Xuño-agosto. | Prefire solos ricos en materia orgánica e humidade regular, sen encharcamento. |
| Roseira | Plantación a raíz núa. | Plantación a raíz núa nos días sen xeadas. | Non procede: transplante. | 40-80 cm, segundo variedade. | Floración desde a primavera, segundo variedade. | Preparar o solo con materia orgánica. Evitar plantar onde houbo roseiras sen renovar adecuadamente o terreo. |
| Pensamento | Plantación de planta de viveiro. | Plantación protexida en zonas con xeadas intensas. | 7-14 días desde semente, con temperatura adecuada. | 15-20 cm. | Floración de inverno-primavera. | Escoller plantas xa desenvolvidas. Retirar flores murchas para prolongar a floración. |
| Prímula | Plantación de planta de viveiro. | Plantación en lugar abrigado ou recipiente protexido. | 14-30 días desde semente, segundo especie. | 20-25 cm. | Floración de inverno-primavera. | Prefire temperaturas frescas, solo húmido e boa drenaxe. |
| Violeta | Plantación de planta ou división de mata. | Plantación protexida das xeadas fortes. | 14-30 días ou máis, segundo especie e tratamento da semente. | 20-25 cm. | Final do inverno-primavera. | Prefire lugares frescos e con algo de sombra. |
| Flor de chícharo | Sementeira en macetas profundas baixo protección. | Sementeiro protexido e sen xeadas. | 10-21 días. | 15-25 cm. | Floración de primavera-verán. | Colocar soportes. As variedades ornamentais non deben consumirse. |
RECOMENDACIÓNS IMPORTANTES:
Zonas cálidas: áreas costeiras, vales abrigados e lugares con poucas xeadas.
Zonas frías: interior de Galicia, zonas altas e lugares con xeadas frecuentes.
Os días de xerminación corresponden a condicións favorables de temperatura e humidade. En xaneiro, a xerminación ao aire libre pode ser moito máis lenta ou non producirse ata que aumenten as temperaturas.
Os marcos de plantación son orientativos e poden variar segundo a variedade, o sistema de cultivo e o desenvolvemento previsto.
Nas árbores froiteiras plantadas a raíz núa, a xerminación non procede porque se trata de plantas xa desenvolvidas.
Os períodos de colleita corresponden a cultivos que se desenvolven correctamente durante a tempada. Nas árbores froiteiras non indican que vaian producir froitos o primeiro ano despois da plantación.
Tradición lunar: segundo o costume agrícola, a Lúa crecente considérase favorable para as plantas de folla, flor e froito, mentres que a minguante se reserva preferentemente para raíces e bulbos.
Prioridade: o estado do solo, as temperaturas, as xeadas e a humidade deben prevalecer sempre sobre o calendario lunar.
