Rede sementes
AGRICULTURA
REDE GALEGA DE PRODUTORAS/ES DE SEMENTES
CONSERVAR AS NOSAS SEMENTES É CONSERVAR O NOSO FUTURO
As sementes tradicionais son moito máis ca un recurso agrícola: son un patrimonio vivo que garda a historia, os coñecementos e o traballo de xeracións de labregas e labregos galegos.
Conservalas significa protexer a nosa biodiversidade, manter variedades adaptadas á nosa terra e garantir que as futuras xeracións poidan seguir cultivándoas.
Para evitar que este valioso patrimonio desapareza, a Fundación Galicia Verde ofrece un servizo gratuíto de conservación de sementes tradicionais, poñendo os seus medios ao dispor das persoas agricultoras.
Por iso, convidámoste a formar parte da Rede Galega de Produtoras e Produtores de Sementes Tradicionais, unha iniciativa para recuperar as nosas variedades, manter viva a diversidade agrícola e fortalecer a autonomía do rural galego.
🌿 Se conservas sementes tradicionais ou queres colaborar na súa recuperación, únete á Rede!
As sementes son a herdanza que recibimos dos nosos maiores e a responsabilidade que temos coas xeracións futuras.
FUNDACIÓN GALICIA VERDE
Recuperar, conservar e sementar futuro.
Recuperar, conservar e sementar futuro.
PARA QUÉ UN BANCO CUSTODIA E CONSERVACIÓN DE SEMENTES?
Para recuperar, conservar e devolver á terra o noso patrimonio agrícola
Como podemos garantir que as sementes tradicionais galegas continúen vivas para as próximas xeracións?
A Fundación Galicia Verde promove a creación dun banco de custodia e conservación de sementes tradicionais, destinado a recuperar e protexer a diversidade agrícola, xenética e cultural do noso País.
Queremos combinar a conservación das sementes en condicións adecuadas cunha rede de agricultores e agricultoras que contribúan á súa recuperación, cultivo e multiplicación.
O noso obxectivo non é simplemente gardar sementes, senón manter vivas as variedades tradicionais e os coñecementos que as acompañan.
1 - RECOLLIDA DE SEMENTES
O proceso comeza coas persoas agricultoras, que recollen sementes maduras de plantas sas, procurando representar a diversidade da variedade.
Cada lote deberá acompañarse de información sobre a súa procedencia, características agronómicas, formas tradicionais de cultivo e, cando se coñeza, o número de plantas das que proceden as sementes.
A Fundación asignará un código de identificación a cada lote, rexistrando a variedade, localidade, explotación de procedencia, ano de recollida e datos da persoa que realiza a entrega.
Cada semente ten unha historia que tamén debemos conservar.
2 - COMO SE PODEN ENTREGAR?
As persoas que desexen colaborar poderán facelo mediante tres modalidades, que deberán quedar documentadas nun acordo coa Fundación.
CUSTODIA DE SEMENTES
A persoa agricultora deposita as sementes para que a Fundación as conserve nas mellores condicións posibles.
O acordo establecerá a duración da custodia, a titularidade do material entregado, as condicións de acceso e o destino das sementes.
A Fundación entregará un xustificante do depósito e facilitará información sobre o estado de conservación e os resultados dos controis realizados.
DOAZÓN DE SEMENTES
A persoa entrega voluntariamente sementes á Fundación para incorporalas ao seu programa de conservación.
A doazón permitirá conservar, estudar e, nas condicións acordadas, multiplicar as variedades, respectando sempre a súa procedencia e os coñecementos tradicionais asociados.
A Fundación documentará a entrega e as condicións aceptadas por ambas as partes.
CESIÓN PARA MULTIPLICACIÓN
A persoa agricultora cede sementes para que poidan ser cultivadas e reproducidas por integrantes da rede de produtores e produtoras.
O acordo establecerá as condicións de cultivo, selección, identificación e devolución ou distribución das sementes obtidas.
Sempre que sexa posible, procurarase realizar a multiplicación no territorio de procedencia, mantendo unha poboación de referencia e evitando mesturas ou cruzamentos non desexados.
Nas tres modalidades garantirase a identificación da variedade, a trazabilidade das sementes e o respecto aos acordos establecidos.
3 - RECEPCIÓN E PRESECADO
Unha vez recibidas, as sementes serán revisadas para comprobar o seu estado e determinar as condicións de conservación máis adecuadas.
Eliminaranse impurezas, restos vexetais e sementes deterioradas. Realizaranse tamén probas de xerminación, cando a cantidade dispoñible o permita, para coñecer a súa viabilidade inicial.
Para as sementes que toleran a desecación, tomaremos como referencia os procedementos do Millennium Seed Bank do Real Xardín Botánico de Kew.
O secado realizarase mediante condicións controladas, procurando alcanzar unha humidade relativa de equilibrio adecuada para cada especie.
Como referencia técnica, poderanse empregar condicións próximas ao 15 % de humidade relativa ambiental, utilizando unha cámara de secado ou recipientes herméticos con xel de sílice separado fisicamente das sementes.
O proceso controlarase mediante instrumentos de medición, evitando un secado inadecuado.
Un bo secado é unha das condicións fundamentais para prolongar a vida das sementes.
4 - ENVASADO DAS SEMENTES
Unha vez secas, as sementes serán introducidas en envases herméticos que impidan a entrada de humidade.
Poderán utilizarse sobres de papel identificados, colocados dentro de frascos de cristal de peche hermético ou outros recipientes adecuados.
Cada envase levará o código do lote, que permitirá consultar a súa procedencia, características e historial de conservación.
O envasado ao baleiro poderá valorarse cando resulte apropiado, pero non será un requisito xeral. O fundamental é conseguir unha humidade adecuada e impedir a súa entrada durante o almacenamento.
5 - CONSERVACIÓN FINAL
As sementes conservaranse en diferentes lotes, segundo as características da especie e a cantidade dispoñible.
RESERVA DE LONGA DURACIÓN
As sementes que toleren a desecación e a conxelación poderán conservarse a unha temperatura aproximada de −18 °C, utilizada habitualmente nos bancos de xermoplasma.
Estas condicións poden permitir unha conservación prolongada, aínda que a súa duración dependerá da especie, da calidade inicial e do estado das sementes.
RESERVA ACTIVA
Outra parte poderá conservarse en condicións adecuadas de refrixeración ou almacenamento temporal, para realizar probas de xerminación e facilitar novas sementeiras.
COPIA DE SEGURIDADE
Sempre que a cantidade de sementes o permita, manterase unha reserva adicional nun lugar independente, co obxectivo de reducir o risco de perda accidental.
A Fundación realizará controis periódicos de viabilidade e promoverá a renovación dos lotes cando sexa necesario.
As especies que non toleren a desecación ou a conxelación precisarán procedementos específicos.
6 - MULTIPLICACIÓN E RECUPERACIÓN DAS VARIEDADES
Conservar sementes non significa simplemente mantelas almacenadas.
As variedades tradicionais deben continuar sementándose, cultivándose e seleccionándose para conservar a súa diversidade e a súa capacidade de adaptación.
Por iso, o banco de sementes complementarase cunha Rede de produtores e produtoras, que colaborará na multiplicación e renovación das coleccións.
Sempre que sexa posible, as variedades cultivaranse nos seus territorios de procedencia, procurando manter as características que adquiriron ao longo de xeracións de adaptación ao clima, ao solo e ás prácticas agrícolas locais.
Cada multiplicación deberá documentarse, identificando a orixe das sementes, o lugar de cultivo, o ano de produción e as posibles incidencias.
A Fundación coordinará estas actuacións de acordo coas condicións de custodia ou cesión establecidas e coa normativa aplicable.
7 - SEGUIMENTO E DOCUMENTACIÓN
Cada variedade contará cunha ficha de rexistro que permita conservar non só as sementes, senón tamén os coñecementos asociados.
Esta ficha recollerá:
- Nome da especie e da variedade tradicional.
- Localidade e explotación de procedencia.
- Persoa ou familia que a conservou.
- Características agronómicas e usos tradicionais.
- Ano de recollida e cantidade depositada.
- Modalidade de entrega: custodia, doazón ou cesión.
- Resultados das probas de xerminación.
- Condicións de conservación e multiplicación.
O rexistro permitirá coñecer a evolución dos lotes e facilitará a súa recuperación cando sexa necesario.
8 - COMO PODES PARTICIPAR?
Se conservas sementes tradicionais, coñeces variedades locais ou queres colaborar na súa multiplicación, podes incorporarte ao proxecto.
A Fundación Galicia Verde estudará cada proposta e acordará coa persoa interesada a modalidade de participación máis adecuada.
Podes depositar sementes para a súa custodia, doalas ao banco de conservación ou cedelas para a súa multiplicación.
Tamén podes incorporarte á rede de agricultores e agricultoras que traballarán para manter vivas as variedades tradicionais galegas.
PARTICIPA NA CONSERVACIÓN DAS NOSAS SEMENTES
Axúdanos a recuperar, conservar e multiplicar un patrimonio que pertence á historia agrícola do noso País.
Non queremos crear un museo de sementes.
Queremos que continúen na terra, nas mans de quen a cultiva e formando parte da alimentación e da cultura das nosas comunidades.
Cada variedade tradicional é o resultado de xeracións de adaptación e selección. Conservala significa protexer a diversidade agrícola, recuperar coñecementos e manter abertas novas posibilidades para o futuro.
O banco de sementes conserva a reserva xenética; a rede de agricultores mantén vivas as variedades e a súa relación co territorio.
