Maio

AGRICULTURA > MES A MES

MAIO

Maio é un dos meses de maior actividade no rural galego. A primavera está plenamente desenvolvida, aumentan as temperaturas, os días son máis longos e a maioría das plantas experimentan un crecemento intenso.

É o momento de realizar as principais sementeiras e transplantes dos cultivos de verán, atender as patacas, controlar as herbas competidoras, preparar os sistemas de rega e vixiar as primeiras pragas e enfermidades.

Tamén é un mes importante para as abellas, pola abundancia de floracións; para a gandaría, polo aproveitamento dos pastos; e para a conservación das forraxes, xa que nas zonas máis temperadas poden comezar os primeiros traballos de sega.

Nas zonas costeiras e nos vales abrigados poden establecerse moitos cultivos de verán. No interior e na montaña aínda hai que prestar atención ás xeadas tardías e ás baixas temperaturas nocturnas.

TRABALLOS XERAIS

No campo

Vixiar o desenvolvemento das froiteiras: comprobar o callado dos froitos nas maceiras, pereiras, ameixeiras e cerdeiras, prestando atención aos danos ocasionados por xeadas tardías.
Favorecer a polinización: conservar flores silvestres e outros recursos para as abellas e insectos polinizadores.
Revisar os enxertos realizados na primavera: comprobar a brotación, afrouxar as ataduras cando corresponda e eliminar os rebentos dos portaenxertos.
Realizar enxertos en verde, nas especies e sistemas nos que resulte adecuado, utilizando material vexetal san.
Guiar os novos brotes das viñas: suxeitalos aos sistemas de condución para evitar roturas polo vento.
Vixiar a aparición de mildio, oídio e outras enfermidades da vide, especialmente cando coincidan temperaturas suaves e elevada humidade.
Revisar os soutos: comprobar o desenvolvemento dos castiñeiros e o estado das plantacións novas.
Sementar millo e outros cultivos forraxeiros de primavera, cando a temperatura do solo sexa suficiente.
Revisar as pradeiras: observar o desenvolvemento da herba e planificar os primeiros aproveitamentos.
Manter as cubertas vexetais: protexer a fertilidade do solo e reducir a erosión.
Revisar titores e protectores das árbores novas, especialmente despois de temporais.
Vixiar a presenza de pragas nas froiteiras, procurando favorecer os seus inimigos naturais.

Na horta

Sementar xudías de mata baixa e de enrame, cando a temperatura do solo supere aproximadamente os 12 °C.
Sementar cabaciñas, cabazas e cogombros directamente, nas zonas cálidas e sen risco de xeadas.
Sementar millo doce, preferentemente en bloques para favorecer a polinización.
Continuar as sementeiras de leitugas, acelgas e outras hortalizas de folla, escalonándoas para dispoñer de colleitas continuadas.
Transplantar tomates, despois de aclimatar as plantas e cando as temperaturas nocturnas sexan adecuadas.
Transplantar pementos e berenxenas, preferentemente a finais de mes nas zonas cálidas e máis tarde nas frías.
Transplantar cabaciñas, cabazas e cogombros, evitando danar as raíces.
Colocar titores para tomates e xudías de enrame, antes de que as plantas alcancen gran tamaño.
Eliminar os brotes axilares dos tomates de crecemento indeterminado, cando o sistema de cultivo o requira.
Recoller chícharos, fabas, leitugas, espinacas e outras hortalizas de primavera, segundo o estado dos cultivos.
Ventilar os invernadoiros, evitando temperaturas excesivas e condensacións.
Vixiar a aparición de pulgóns, lesmas, caracois e outras pragas, actuando mediante métodos preventivos e de control adecuados.
Preparar os sistemas de rega, especialmente a rega por goteo.
Acolchar os bancais, para conservar a humidade e reducir o crecemento das herbas competidoras.

No xardín

Plantar roseiras en recipiente, garantindo unha rega adecuada durante o establecemento.
Vixiar os primeiros botóns florais das roseiras, comprobando a aparición de pulgóns e enfermidades.
Guiar as roseiras rubideiras, suxeitando os novos talos aos soportes.
Plantar flores anuais de verán, como tagetes, zinnias, cosmos e petunias, unha vez superado o risco de xeadas.
Sementar directamente caléndulas, cosmos e outras flores resistentes, en lugares soleados.
Transplantar dalias e outras ornamentais sensibles ao frío, cando as temperaturas sexan adecuadas.
Revisar os bulbos de primavera, retirando flores murchas sen cortar as follas mentres permanezan verdes.
Preparar os canteiros de verán, incorporando compost maduro cando sexa necesario.
Revisar os sistemas de rega do xardín, procurando un consumo eficiente da auga.
Acolchar roseiras, arbustos e plantas vivaces, evitando cubrir directamente o colo das plantas.
Favorecer as plantas melíferas, mantendo recursos florais para os polinizadores.
Vixiar as pragas e enfermidades, especialmente pulgóns, oídio e manchas foliares.

En xeral

Colmeas: controlar o desenvolvemento das colonias e comprobar a dispoñibilidade de espazo para a cría e o almacenamento de mel.
Previr e controlar a enxamía: realizar inspeccións periódicas e actuar segundo a situación de cada colonia.
Colocar alzas cando corresponda, atendendo á fortaleza das colonias e á entrada de néctar.
Vixiar a presenza da avespa velutina e outras ameazas, seguindo as recomendacións oficiais de control.
Gando: organizar o aproveitamento dos pastos, evitando o sobrepastoreo.
Revisar as fontes e os bebedeiros, garantindo a dispoñibilidade de auga limpa.
Planificar as primeiras segas de forraxe, segundo a evolución das pradeiras e as previsións meteorolóxicas.
Elaboración de queixos: aproveitar o leite dispoñible, respectando a hixiene, as temperaturas e as condicións de maduración.
Elaboración de manteiga: utilizar nata en boas condicións e garantir a conservación do produto.
Preparar instalacións para a conservación de forraxes, revisando maquinaria, almacéns e materiais.
Comprobar os sistemas de rega, reparando fugas e limpando filtros.
Revisar os depósitos de auga, asegurando reservas para os meses de maior consumo.
Manter limpos e ventilados os almacéns agrícolas, evitando humidades e deterioracións.

Na horta

Realizar podas de saneamento, eliminando pólas secas, rotas ou enfermas cando sexa necesario.
Controlar os rebentos dos portaenxertos, evitando que compitan coas variedades enxertadas.
Realizar labores de poda en verde nas viñas, eliminando brotes innecesarios e mellorando a ventilación, segundo o sistema de condución.
Controlar as herbas competidoras nas plantacións novas, mantendo unha cobertura vexetal compatible coa conservación do solo.
Revisar os soutos, comprobando a aparición de síntomas de enfermidades nos castiñeiros.
Preparar os terreos destinados ás segundas sementeiras, evitando o laboreo excesivo.
Aplicar compost maduro, segundo as necesidades do solo e dos cultivos.
Revisar as drenaxes agrícolas, especialmente despois de períodos de chuvia intensa.
Limpar gabias e cunetas, retirando materiais que dificulten a circulación da auga.
Reparar os camiños agrícolas e forestais, corrixindo danos producidos pola erosión.
Preparar as instalacións para a sega e conservación de forraxes, comprobando o estado da maquinaria.
Planificar a conservación de herba seca ou ensilaxe, atendendo ás condicións meteorolóxicas e ao estado das pradeiras.

Na horta

Sementar cenorias, ravos, remolachas e chirivías, directamente en solos ben preparados.
Sementar nabos, especialmente nas zonas máis frescas e con variedades adecuadas á época.
Plantar patacas tardías, cando corresponda ao calendario local e ás características da variedade.
Realizar a recalza das patacas, cubrindo parcialmente os talos para evitar que os tubérculos queden expostos á luz.
Revisar a presenza de escaravellos da pataca, actuando desde os primeiros síntomas.
Vixiar o mildio da pataca, especialmente cando coincidan humidade elevada e temperaturas favorables.
Controlar as herbas competidoras, antes de que produzan sementes.
Acolchar os bancais, reducindo a evaporación e protexendo a estrutura do solo.
Preparar os terreos para as sementeiras sucesivas, incorporando compost maduro cando sexa necesario.
Revisar os sistemas de rega, evitando perdas de auga e encharcamentos.
Retirar restos vexetais afectados por enfermidades, evitando a súa dispersión.
Preparar sementeiros de hortalizas de outono, especialmente repolos e brócolis de ciclo longo, segundo a variedade e o clima

No xardín

Retirar flores murchas das roseiras reflorecentes, favorecendo novas floracións.
Eliminar talos enfermos ou danados das roseiras, mellorando a ventilación das plantas.
Controlar os rebentos dos portaenxertos, cando aparezan por debaixo do enxerto.
Podar os arbustos de floración primaveral, unha vez rematada a súa floración e segundo as necesidades da especie.
Evitar podas intensas nas plantas que están formando botóns florais, respectando o seu ciclo.
Controlar as herbas competidoras dos canteiros, sen deixar o solo desprotexido.
Acolchar roseiras, arbustos e plantas vivaces, utilizando materiais orgánicos adecuados.
Revisar as dalias e outras plantas bulbosas de verán, comprobando a súa brotación e o estado sanitario.
Limpar camiños, escaleiras e terrazas, retirando musgo e materiais esvaradíos.
Desatascar sumidoiros e drenaxes, evitando acumulacións de auga.
Revisar os sistemas de rega, comprobando emisores, tubaxes e programadores.
Limpar e desinfectar ferramentas de poda, cando corresponda.

En xeral

Colmeas: controlar o estado sanitario das colonias e a evolución da entrada de néctar.
Vixiar a enxamía, comprobando a presenza de celas reais e outros indicios, cando as inspeccións sexan adecuadas.
Revisar alzas e cadros, garantindo espazo suficiente nas colonias produtivas.
Controlar a presenza da avespa velutina, seguindo os procedementos e as indicacións oficiais.
Limpar canles e baixantes, retirando follas e outros materiais acumulados.
Desatascar sumidoiros, especialmente en patios, cortes, alpendres e zonas de traballo.
Limpar cunetas e pasos de auga, evitando inundacións e danos nos camiños rurais.
Revisar tellados e cubertas, reparando filtracións e elementos deteriorados.
Reparar peches e portais, comprobando postes, bisagras e arames.
Realizar o mantemento da maquinaria de sega, revisando elementos de corte, proteccións e sistemas mecánicos.
Preparar os almacéns de forraxes, garantindo limpeza, ventilación e protección contra a humidade.
Revisar os depósitos de auga e sistemas de rega, limpando filtros e comprobando posibles fugas.
Preparar o compost, equilibrando materiais secos e húmidos e mantendo unha aireación adecuada.
Revisar os alimentos almacenados, especialmente patacas, conservas e produtos deshidratados.
Comprobar o estado dos pasteiros, reparando peches e evitando zonas perigosas para o gando.

SIEMBRA DE HORTALIZAS

Días recomendados para plantar segundo s fases da lúa

🌿 FOLLA: Días máis favorables: 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 e 19.

🥕 RAÍZ: Días máis favorables: 1, 2, 3, 4, 5, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30 e 31.

🍅 FROITO: Días máis favorables: 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 e 19.

🌱 SEMENTAR DIRECTAMENTE AO AIRE LIBRE

Acelgas, cenorias, chicorias, chirivías, coandro, leitugas, millo doce, nabos, perexil, ravos, remolachas, rúcula e xudías.

Nas zonas cálidas, e cando o solo alcance temperaturas adecuadas, tamén poden sementarse directamente cabaciñas, cabazas e cogombros.

Nas zonas interiores e de montaña convén atrasar estas últimas sementeiras ata que desapareza o risco de xeadas.

As xudías necesitan solos suficientemente temperados para xerminar correctamente. Non convén sementalas en terras frías ou enchoupadas.

🌱 SEMENTAR EN SEMENTEIROS DE CAMA QUENTE

Berenxenas, pementos, albaca, apio, melóns e sandías.

Nas zonas frías tamén poden prepararse sementeiros protexidos de cabaciñas, cabazas e cogombros, cando aínda non sexa posible a sementeira directa.

Os pementos e berenxenas necesitan temperaturas elevadas para xerminar. En maio, a sementeira destas especies pode resultar tardía para determinados ciclos ao aire libre, polo que é preferible dispoñer de plantas xa desenvolvidas.

Os melóns e sandías requiren calor e boa insolación; o seu cultivo exterior resulta máis adecuado nas zonas cálidas e abrigadas.

🌱 SEMENTAR EN SEMENTEIROS PROTEXIDOS AO AIRE LIBRE

Acelgas, apio, brócolis, coliflores, escarolas, leitugas, porros, repolos e outras coles de ciclo longo.

Tamén poden prepararse sementeiros de albaca, cabaciñas, cabazas e cogombros, sempre que exista temperatura suficiente e protección fronte ao frío nocturno.

Para as coles destinadas ao outono e inverno, é importante seleccionar variedades adecuadas e axustar as datas ao seu ciclo de cultivo.

🌱 PLANTAR OU TRANSPLANTAR

Hortalizas: acelgas, alcachofas, apio, brócolis, cebolas, coliflores, escarolas, leitugas, porros e repolos.

Cultivos de verán: tomates, pementos, berenxenas, cabaciñas, cabazas e cogombros, unha vez superado o risco de xeadas.

Tubérculos: patacas tardías, nas zonas e variedades nas que corresponda a súa plantación.

Árbores froiteiras: exemplares cultivados en recipiente, sempre que exista dispoñibilidade de auga para o seu establecemento. Xa non é época adecuada para plantar árbores caducifolias a raíz núa que estean en brotación.

Arbustos froiteiros: framboeseiras, grosaleiras e outras especies cultivadas en recipiente, procurando evitar os períodos de calor intensa.

Plantas ornamentais: roseiras en recipiente, dalias, petunias, tagetes, zinnias, cosmos e outras flores de verán.

Plantas aromáticas: albaca, ceboliño, ourego, perexil, romeu e tomiño, adaptando a plantación á temperatura e ás necesidades de cada especie.

Os tomates, pementos, berenxenas, cabaciñas, cabazas e cogombros deben aclimatarse progresivamente antes do transplante. Nas zonas frías de Galicia pode ser necesario agardar ata finais de maio ou xuño.

SEMENTEIRAS E PLANTACIÓNS DE MAIO

Calendario orientativo das principais hortalizas, plantas aromáticas, froiteiras e ornamentais que poden sementarse ou plantarse durante maio en Galicia. As especies aparecen ordenadas alfabeticamente polo seu nome en galego. As recomendacións diferencian as zonas cálidas, como a costa e os vales abrigados, das zonas frías do interior e da montaña.

Árbore, hortaliza ou flor	Zona cálida	Zona fría	Xerminación	Marco de plantación	Colleita ou floración	Recomendacións
Acelga	Sementeira directa ou transplante.	Directa en solo temperado ou sementeiro protexido.	7–14 días.	30 × 40 cm	Xuño en diante.	Manter humidade regular e protexer as plantas novas.
Albaca	Sementeira ou transplante en lugar abrigado.	Sementeiro con calor; transplantar sen risco de xeadas.	5–14 días.	25 × 30 cm	Xuño–setembro.	Moi sensible ao frío. Precisa boa insolación.
Alcachofa	Transplante de planta de viveiro.	Transplante cando pase o risco de xeadas fortes.	Non procede: transplante.	80 × 100 cm	Segundo variedade e ciclo.	Precisa terra fértil e protección fronte ao frío intenso.
Amorodeira	Planta en recipiente ou transplante con rega.	Plantar cando o solo estea temperado.	Non procede: transplante.	30 × 40 cm	Primavera–verán; segundo variedade.	Non enterrar a coroa. Acolchar para manter os froitos limpos.
Apio	Transplante de planta desenvolvida.	Sementeiro protexido; transplantar a finais de mes ou xuño.	14–21 días desde semente.	30 × 40 cm	Agosto–novembro.	Precisa humidade regular e solo fértil.
Berenxena	Transplante de planta criada ou sementeiro con calor.	Manter protexida; transplantar con noites cálidas.	7–14 días desde semente.	50 × 70 cm	Xullo–outubro.	Moi esixente en calor. Evitar o transplante con frío.
Brócoli	Sementeiro de variedades de outono.	Sementeiro protexido.	5–10 días.	45 × 60 cm	Outono–inverno, segundo variedade.	Seleccionar variedades adecuadas ao ciclo.
Cabaciña	Sementeira directa ou transplante.	Sementeiro protexido; directa despois das xeadas.	5–10 días.	90 × 100 cm	Xuño–setembro.	Precisa calor e boa fertilidade. Non encharcar.
Cabaza	Sementeira directa ou transplante.	Sementeiro protexido ou directa en solo quente.	5–10 días.	120 × 180 cm	Setembro–outubro.	Necesita espazo e solo rico en materia orgánica.
Caléndula	Sementeira directa ou transplante.	Sementeira directa en lugar abrigado.	7–14 días.	20 × 30 cm	Primavera–outono.	Retirar flores murchas para prolongar a floración.
Cebola	Plantación de ceboliñas ou transplante.	Plantación en solo temperado e ben drenado.	7–21 días desde semente.	10 × 30 cm	Verán–outono.	Escoller variedades adaptadas á duración do día.
Cenoria	Sementeira directa.	Directa en solo solto e temperado.	10–21 días.	6 × 30 cm	Xullo–setembro.	Non transplantar. Evitar terróns e pedras.
Chicoria	Sementeira directa.	Directa en solo temperado.	7–14 días.	20 × 30 cm	Verán–outono, segundo variedade.	Escoller variedades adaptadas á estación.
Chirivía	Sementeira directa.	Directa en solo solto.	14–28 días.	12 × 30 cm	Outono–inverno.	Empregar semente recente. Non transplantar.
Coandro	Sementeira directa.	Directa en lugar abrigado.	7–21 días.	15 × 25 cm	Xuño en diante.	Escalonar sementeiras. Co calor pode subir rapidamente a flor.
Cogombro	Sementeira directa ou transplante.	Sementeiro protexido; directa cando o solo quente.	5–10 días.	50 × 100 cm	Xullo–setembro.	Sensible ao frío. Evitar danar as raíces.
Coliflor	Sementeiro de variedades de outono.	Sementeiro protexido.	5–10 días.	50 × 60 cm	Outono–inverno, segundo variedade.	Evitar estrés hídrico durante o crecemento.
Cosmos	Sementeira directa ou transplante.	Sementeiro protexido ou directa sen xeadas.	7–14 días.	30–45 cm.	Verán–outono.	Prefire exposición soleada.
Dalia	Plantación de tubérculos ou transplante.	Plantar despois das xeadas ou manter en recipiente.	Brotación: 10–25 días, segundo temperatura.	50–80 cm.	Verán–outono.	Precisa solo drenado e protección contra lesmas.
Escarola	Sementeiro de variedades apropiadas.	Sementeiro protexido.	6–12 días.	30 × 40 cm	Verán–outono, segundo variedade.	Escoller variedades que toleren temperaturas elevadas.
Espinaca	Sementeira en lugares frescos e parcialmente sombreados.	Directa en solo fresco.	7–14 días.	15 × 30 cm	Xuño–xullo.	Co aumento das temperaturas tende a subir a flor.
Feixón ou xudía	Sementeira directa.	Directa cando o solo supere aproximadamente 12 °C.	6–12 días.	15 × 50 cm, mata baixa; maior separación para enrame.	Xullo–setembro.	Moi sensible ás xeadas. Colocar soportes nas variedades de enrame.
Leituga	Sementeira directa, sementeiro ou transplante.	Sementeiro ou directa en lugar abrigado.	5–12 días.	30 × 30 cm	Xuño–xullo.	Escalonar sementeiras e manter humidade constante.
Melón	Sementeira ou transplante en lugar cálido.	Sementeiro con calor; exterior só en zonas axeitadas.	5–10 días.	80 × 120 cm	Agosto–setembro.	Precisa calor elevada e boa insolación.
Millo doce	Sementeira directa en solo temperado.	Directa cando o solo alcance temperatura suficiente.	7–14 días.	25 × 70 cm	Agosto–setembro.	Sementar en bloques para favorecer a polinización.
Nabo	Sementeira directa de variedades adecuadas.	Directa en solo fresco.	5–12 días.	12 × 30 cm	Xuño–xullo.	Evitar estrés hídrico e solos compactos.
Ourego	Sementeiro ou plantación de planta de viveiro.	Plantación en lugar soleado e drenado.	10–21 días desde semente.	30 × 40 cm	Verán.	Precisa boa drenaxe. Non excederse coa rega.
Pataca tardía	Plantación de tubérculos de semente, segundo ciclo local.	Plantación cando pase o risco de xeadas importantes.	Brotación: 15–30 días.	35 × 80 cm	Setembro–outubro.	Utilizar pataca certificada e vixiar o mildio.
Pemento	Transplante de planta desenvolvida.	Manter protexido ata que as noites sexan suficientemente cálidas.	8–20 días desde semente.	40 × 60 cm	Xullo–outubro.	Precisa calor. Evitar transplantes con frío.
Perexil	Sementeira directa.	Directa en lugar abrigado.	15–30 días.	15 × 25 cm	Verán en diante.	Xerminación lenta. Manter humidade uniforme.
Petunia	Transplante de planta de viveiro.	Transplante sen risco de xeadas.	7–14 días desde semente.	25–30 cm.	Maio–outubro.	Prefire boa luz e regas regulares.
Porro	Sementeiro ou transplante de planta desenvolvida.	Sementeiro protexido ou transplante.	10–20 días.	15 × 30 cm	Outono–inverno.	Manter humidade regular e transplantar con grosor suficiente.
Ravo	Sementeira directa.	Directa en solo fresco.	4–10 días.	5 × 15 cm	Xuño.	Escalonar sementeiras. Co calor pode perder calidade.
Remolacha	Sementeira directa.	Directa en solo temperado.	7–14 días.	10 × 30 cm	Xullo–setembro.	Manter humidade regular e evitar esterco fresco.
Repolo	Sementeiro de variedades de outono ou transplante.	Sementeiro protexido ou transplante.	5–10 días.	50 × 60 cm	Outono–inverno, segundo variedade.	Respectar as rotacións das brassicáceas.
Roseira	Plantación de exemplar en recipiente.	Plantar en recipiente cando non haxa xeadas.	Non procede: transplante.	40–80 cm, segundo variedade.	Primavera–outono.	Vixiar pulgóns e oídio. Evitar mollar as follas ao regar.
Rúcula	Sementeira directa.	Directa en lugar fresco.	4–10 días.	15 × 25 cm	Xuño en diante.	Co aumento da calor pode subir rapidamente a flor.
Sandía	Sementeira ou transplante en lugar moi cálido.	Sementeiro con calor; exterior só en zonas favorables.	5–10 días.	100 × 180 cm	Agosto–setembro.	Precisa calor, insolación e espazo.
Tagete	Sementeira directa ou transplante.	Transplante despois das xeadas.	5–10 días.	20–30 cm.	Verán–outono.	Prefire lugares soleados e solos drenados.
Tomiño	Plantación de planta de viveiro ou sementeiro.	Plantar en lugar soleado e drenado.	14–28 días desde semente.	30 × 40 cm	Primavera–verán.	Non tolera os solos enchoupados.
Tomate	Transplante de planta desenvolvida.	Manter protexido ata superar o risco de xeadas.	5–10 días desde semente.	50 × 90 cm	Xullo–setembro.	Aclimatar antes de transplantar e instalar titores.
Zinnia	Sementeira directa ou transplante.	Sementeiro protexido ou transplante sen xeadas.	5–10 días.	25–40 cm.	Verán–outono.	Precisa sol e boa ventilación.

RECOMENDACIÓNS IMPORTANTES:

Zonas cálidas: áreas costeiras, vales abrigados e lugares con poucas xeadas.

Zonas frías: interior de Galicia, zonas altas e lugares con xeadas tardías.

Xerminación: os días indicados son aproximados e corresponden a temperaturas e humidades favorables. A brotación dos tubérculos non é xerminación botánica.

Marco de plantación: separación entre plantas e filas, salvo cando se indique unha única distancia. Os valores poden variar segundo a variedade.

Colleita: os períodos son orientativos e dependen das condicións climáticas e do ciclo de cada variedade.

Tradición lunar: a Lúa crecente relaciónase cos cultivos de folla, flor e froito, mentres que a minguante se reserva tradicionalmente para raíces e bulbos. A eficacia destas recomendacións non está suficientemente demostrada.

Prioridade: o estado do solo, a temperatura, as xeadas e as necesidades dos cultivos deben prevalecer sempre sobre o calendario lunar.