Saímos ás rúas coa voz erguida, coma quen acende un lume no medio da noite. Levamos pancartas, berros e esperanza; xuntámonos para que a inxustiza non poida dicir que ninguén a viu. E está ben. Cómpre berrar cando o silencio se converte en cómplice.

Mais chega o día seguinte.

Volvemos ao traballo, ás compras, ás présas, ás luces acesas e aos escaparates ateigados. Regresamos ao conforto dese benestar que consideramos noso, coma se nacese limpo, sen dor nin culpa. E esquecemos que, detrás de tantas comodidades, hai mans esgotadas, terras feridas, mares envelenados e pobos enteiros condenados á fame ou á guerra.

As nosas roupas, os nosos teléfonos, os alimentos que percorren medio mundo, a enerxía que gastamos sen pensar… Todo ten unha orixe. Todo deixa unha pegada. Nada do que facemos é inocente cando vivimos nun mundo sostido pola explotación das persoas e da natureza.

Non abonda con indignarse unha tarde. Non abonda con camiñar entre bandeiras e volver despois á mesma vida, sen mudar un só costume. A xustiza non pode ser unha celebración ocasional nin unha palabra fermosa pronunciada en días sinalados. A xustiza debe acompañarnos cada mañá, entrar connosco nas tendas, sentar á nosa mesa e guiar cada decisión.

Cómpre implicarse cada día, cada hora. Construír no canto de destruír. Coidar no canto de consumir sen medida. Apoiar a quen produce con dignidade, defender o territorio, esixir condicións xustas, rexeitar o abuso, organizarse e non mirar para outro lado.

Porque tamén somos responsables do mundo que alimentamos cos nosos cartos, cos nosos silencios e cos nosos actos.

Quizais non poidamos mudar todo dunha vez. Mais podemos deixar de servir aquilo que nos oprime. Podemos facer cousas pequenas, humildes, teimosas, coma a auga que cae sobre a pedra.

E así, paso a paso, facer que o día despois da protesta non sexa o día do esquecemento, senón o primeiro día dun compromiso verdadeiro.